Đồ bếp nào dùng được cho bếp từ: thử bằng nam châm và hai con số cần đo

Mới lắp bếp từ, việc đầu tiên nhiều nhà làm là dọn hết nồi chảo cũ ra khỏi bếp vì nghĩ "bếp từ thì phải mua đồ chuyên dụng". Sau đó là một chuyến mua sắm tốn kém, và vài tháng sau mới phát hiện chiếc nồi inox cũ bỏ đi ngày trước thực ra vẫn nấu tốt.

Chuyện ngược lại cũng hay xảy ra: giữ lại toàn bộ nồi nhôm, đặt lên bếp rồi bếp kêu bíp bíp báo lỗi, và kết luận là bếp mới bị hỏng.

Cả hai tình huống đều tránh được bằng một viên nam châm và hai phép đo, mất tổng cộng chưa tới năm phút cho cả bộ nồi trong nhà.

Vì sao bếp từ kén nồi đến vậy

Bếp ga và bếp hồng ngoại đều đốt nóng một thứ gì đó rồi truyền nhiệt lên đáy nồi, nên chúng chẳng quan tâm nồi làm bằng gì. Bếp từ làm theo cách khác hẳn: bên dưới mặt kính là một cuộn dây tạo ra từ trường biến thiên, và từ trường này sinh dòng điện xoáy ngay bên trong lớp kim loại đáy nồi. Nói cách khác, chính chiếc nồi mới là bộ phận sinh nhiệt, còn mặt bếp chỉ nóng lại vì bị nồi hâm nóng.

Cơ chế đó dẫn tới một hệ quả duy nhất nhưng tuyệt đối: đáy nồi phải làm bằng vật liệu nhiễm từ. Nhôm, đồng, thuỷ tinh và gốm sứ không nhiễm từ nên bếp không có gì để tác động vào, và mạch bảo vệ sẽ báo lỗi không nhận nồi.

Bù lại, cơ chế này cho bếp từ hai ưu điểm thật: nhiệt sinh thẳng trong đáy nồi nên gần như không thất thoát ra không khí, và mặt bếp xung quanh nồi không nóng lên, dễ lau và đỡ nguy hiểm cho trẻ nhỏ.

Thử bằng nam châm: danh sách dùng được và không dùng được

Lấy viên nam châm bất kỳ trong nhà, ấn vào giữa đáy nồi. Hút chặt tới mức phải giật mới ra là chắc chắn dùng được. Hút hờ hờ, dính rồi tự rơi thì bếp có thể nhận nhưng nấu rất kém. Không dính chút nào thì bỏ qua.

• Dùng tốt: nồi và chảo gang (cả gang trần lẫn gang tráng men), chảo thép carbon kiểu chảo xào Trung Hoa, nồi inox có đáy ghép nhiều lớp, nồi tráng men lõi thép, và mọi món có ghi ký hiệu cuộn dây xoắn ở đáy hoặc chữ "induction".
• Không dùng được: nồi nhôm và nồi nhôm anode không có đế thép, nồi đồng, nồi thuỷ tinh chịu nhiệt, thố gốm sứ, và nồi inox 304 nguyên khối không có đáy ghép.

Chỗ gây bất ngờ nhất luôn là dòng cuối. Inox 304 — loại inox tốt nhất cho nồi nấu — không nhiễm từ. Một chiếc nồi inox đắt tiền, sáng bóng, in rõ chữ 18/10 vẫn có thể hoàn toàn vô dụng trên bếp từ nếu nhà sản xuất không ép thêm lớp thép nhiễm từ ở đáy. Vì thế đừng chọn nồi cho bếp từ bằng cách nhìn chữ inox, hãy chọn bằng nam châm.

Hai con số cần đo: đường kính đáy và độ phẳng

Nhiễm từ mới là điều kiện cần. Còn hai thứ nữa quyết định nồi có nấu ngon trên bếp từ hay không.

Đường kính phần đáy phẳng. Hầu hết bếp từ gia dụng chỉ nhận nồi có đáy từ khoảng 12cm trở lên, một số dòng nhận từ 10cm. Đáy nhỏ hơn thì bếp không nhận, hoặc nhận rồi ngắt liên tục. Ở chiều ngược lại, đáy nồi nên xấp xỉ vòng từ vẽ trên mặt kính — nồi quá to so với vòng từ thì phần rìa chỉ được hâm nóng gián tiếp, nấu cháo hay rim thịt sẽ thấy rõ chỗ sôi chỗ không.

Độ phẳng của đáy. Bếp từ cần đáy nồi áp sát mặt kính. Nồi có đáy cong, phồng hoặc móp sẽ kêu ù ù, nóng chậm và hao điện. Thử bằng cách đặt nồi lên mặt bàn phẳng rồi ấn nhẹ hai bên vành: nồi bập bênh hoặc xoay tròn là đáy đã cong. Cũng vì lý do này mà chảo xào đáy tròn kiểu truyền thống không dùng được trên bếp từ mặt phẳng — phần chạm kính quá nhỏ.

Một điểm nữa hay bị bỏ qua là công suất. Bếp từ đôi thường có tổng công suất khoảng 3.000–4.000W, và nhiều dòng chia công suất giữa hai vùng nấu chứ không cộng dồn — bật hết cỡ cả hai bên thì mỗi bên chỉ chạy được một phần. Nếu nhà hay nấu hai nồi cùng lúc, hãy đọc kỹ thông số này trước khi mua, và kiểm tra luôn đường điện cùng aptomat có chịu được mức đó không.

Thêm một chi tiết nhỏ: vài dòng bếp không nhận nồi quá nhẹ. Một chiếc chảo mỏng dưới vài trăm gam có thể bị bếp hiểu là "không có nồi" dù đáy vẫn hút nam châm.

Đồ cũ nào giữ lại được, món nào phải mua mới

Sau khi thử nam châm cả bếp, thường sẽ ra kết quả thế này:

• Giữ lại được: nồi gang kho thịt, chảo gang, nồi inox ba đáy, nồi áp suất inox đời mới, nồi tráng men.
• Phải thay: nồi nhôm luộc rau, ấm nhôm đun nước, chảo nhôm mỏng, thố thuỷ tinh, chảo xào đáy tròn.
• Không cần thay nhưng dùng cách khác: nồi đất, thố sứ — vẫn dùng được trong lò nướng hoặc lò vi sóng như trước.

Nếu phải mua mới, thứ tự đáng ưu tiên là: một chiếc chảo chống dính đáy từ 24–26cm, một nồi inox ba đáy 20cm cho việc hằng ngày, rồi một nồi lớn 26–28cm để luộc và nấu nước dùng. Ba món này phủ gần hết bữa cơm thường ngày; những thứ còn lại bổ sung dần.

Còn về đĩa chuyển nhiệt — miếng thép tròn đặt xen giữa bếp và nồi để nấu được nồi nhôm hay thố thuỷ tinh: nó có hoạt động, nhưng nhiệt phải đi qua hai lần tiếp xúc nên vừa lâu nóng vừa tốn điện, và bề mặt đĩa rất nóng nên dễ bỏng. Coi nó là giải pháp tạm cho một, hai món đặc biệt thì được; mua để khỏi phải thay nồi thì không đáng.

Những lỗi hay gặp trong tháng đầu dùng bếp từ

• Kéo lê nồi trên mặt kính. Đáy nồi và hạt bụi ở giữa sẽ để lại vết xước vĩnh viễn. Nhấc lên rồi đặt xuống.
• Để đường, nước ngọt, nước canh trào lên mặt kính nóng. Đường nóng chảy bám vào mặt kính rất khó gỡ và có thể làm rỗ bề mặt. Tắt bếp rồi lau ngay khi còn ấm, đừng đợi nguội hẳn.
• Bịt khe thông gió. Bếp từ có quạt làm mát; kê sát tường hoặc phủ khăn lên là bếp tự ngắt giữa lúc nấu.
• Đặt lon, hộp kim loại hay dao lên mặt bếp đang bật. Vật kim loại nhỏ cũng bị làm nóng.
• Dùng mức công suất cao nhất cho mọi món. Bếp từ đun sôi rất nhanh, nhưng xào ở mức tối đa thì cháy đáy trước khi kịp đảo. Sau vài ngày bạn sẽ tự tìm ra hai, ba mức hay dùng nhất.
• Nấu nồi rỗng. Nhiệt sinh thẳng trong đáy nồi nên nồi rỗng nóng nhanh hơn trên bếp ga nhiều.

Cuối cùng, sách hướng dẫn của hầu hết bếp từ đều khuyên người mang máy trợ tim hoặc thiết bị cấy ghép y tế nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi đứng bếp thường xuyên. Đây là lưu ý của nhà sản xuất, đọc kỹ sách đi kèm bếp nhà mình để biết chính xác.

Tóm lại, hãy làm một việc trước khi mua bất cứ thứ gì: cầm viên nam châm đi một vòng bếp, chia nồi chảo thành hai đống. Rất có thể đống giữ lại được nhiều hơn bạn tưởng, và danh sách cần mua ngắn hơn hẳn.